Êrens is tog die lag van die lug

Ek sukkel om kop bo water te hou in ’n land wat my daagliks meer ontstig.

Sowat van onnodige padsterftes, sowat van plaaslike herries oor gebrek aan dienslewering, sowat van misdaad en wedersydse moddergooiery.

Daar word klaend gesoek na beter leierskap of woedend gereageer op die bestaande jeugdige leierskap. En daar is ’n beskamende leedvermaak oor die moontlike mislukking van die Wêreldbeker-sokkertoernooi.

Kan dit mý land wees dié? Is dit mý mense? Saam met Leipoldt wil ek sug: Nêrens die lag van die lug nie; die lied van die veld versmoor / Deur die sag, sag stadig sanik van die reën wat jy orals hoor ...

Want sanik hoor ’n mens inderdaad orals. Oor die eettafels gaan dit oor dienslewering, by die brugtafel is misdaad aan die orde, in die leeskringe is dit die onverklaarde bates van die president.

Ek sou lankal in swartgalligheid versink het as dit nie vir ’n mondigwording was nie wat Saterdagaand deur ’n ganse uitgebreide familie gevier is. En toe van die jong mense by my kom sit en gesels, begin die son eindelik vir my deur te breek.

Dienie is ’n jong aktrise hier in die Kaap. Soos so baie ander verhoogkuns-tenaars moet sy doen wat haar hand vind om te doen – radiowerk, kunstefeeste, verhoogoptredes – om die pot aan die kook te hou.

Sy’s mooi, intelligent, wel ter tale, ’n uitstekende gespreksgenoot. En sy kla nie omdat daar nie geld vir die kunste is nie.

Inteendeel, sy vertel my van haar vrywillige werk – by polisiestasies word sy betrek om die vroulike slagoffers van verkragting en geweld by te staan.

Sy is geen berader nie, sê sy, maar sy vertroos en gee inligting oor wat die vroue te wagte kan wees – van die dikstriksgeneesheer se ondersoek, deur die polisie se optrede tot by die hofsaak.

En sy moedig hulle aan om die verkragting-en-geweldkliniek te bly besoek sodat die trauma verwerk kan word.

En dan word sy hartseer: Tannie Siela, hulle het die meeste van die tyd nie die R6 (ses rand!) om van hul township tot by die naaste kliniek te kom nie.

Sy knik van ja op my vraag: Ja, sy gee dit maar, maar sy dink dit word waarskynlik gebruik vir kos vir die kinders ...

Willem se verhaal is ietwat vroliker, ewe opheffend.

Werksaam in ’n IT-kantoor koop hy vir sy hele span heldergeel Bafana Bafana-sokkerhemde, en elke Vrydag, besluit hy, moet dié hemde werk toe gedra word, nie net om die onderlinge “spangees” te versterk nie, maar ook om geesdrif te wek vir die komende Wêreldbeker-sokkertoernooi – wat ’n eer vir die land, sê hy.

Maar sy vertelling eindig nie daar nie. Toe hy sy geel hemp aan die jong man oorhandig wat die tee maak, leer hy dat hierdie jong man wat in een van die armstes van die bruin woonbuurte woon, sokkerspanne op die been gebring het in opstand teen die bendekultuur en die tik wat te voet op straat loop.

Daar is nou al drie “ligas” – ’n onder 10, ’n onder 15, ’n onder 19 ...

Daar’s nie ’n veld nie – hulle speel maar waar hulle kan, en sommer met ’n tennisbal. Soms.

En met die geld wat vir sy kantoor se “spanbou” opsy gesit is, koop Willem sokkerballe, en kegels waarom die kinders kan leer dribbel, en hy bepraat die munisipaliteit totdat hulle ’n stuk grond as speelveld beskikbaar stel, en hy beveel sy IT-span: Julle moet begin oefen, ons gaan teen hierdie laaities sokker speel – nog voordat die eerste internasionale wedstryde in Kaapstad plaasvind!

Ek moet my minder met die radio en met die koerante en die oumens­gesprekke ophou.

Ek moet met die jong mense gesels.

Hulle weet hoe om eie hand aan die ploeg te slaan.