Gasrubriekskrywers

Dié herrie is net die begin

2010-02-02 22:04

Charl-Pierre Naudé

Kolonialisme se nalatenskap het nie met die koloniale moondhede, of apartheid, vertrek nie.

Niks bewys dit beter nie as die diskriminerende uitfasering van die hoër funksies van Afrikaans – die enigste inheemse Afrika-taal wat as moderne taal na wense ontwikkel het en ’n broodnodige voorbeeld vir ander Afrika-tale is.

Wat ter sprake is, is juis om die koloniale opvatting hok te slaan dat inheemse tale slegs geskik is vir private gebruik en nie vir openbare funksies, kennis en kultuur nie.

Ek betwyfel dit nie dat meer swart en bruin mense op universiteit moet kom. Maar die terugdruk van Afrikaans op Stellenbosch en sommige ander kampusse is retrogressief en neo-kolonialisties. Ons moet individue se lewens bevorder, maar ook die kulturele kontekste wat sin gee aan lewens. Myns insiens bedreig die volgende aannames die toekoms van klein tale:

- ’n Taal sal oorleef as mense op grondvlak dit praat. Verkeerd. Die eise van die tydsgewrig bepaal dit, en die tyd van globalisering verskil hemelsbreed van die verlede toe dié siening (gedeeltelik) waar was.

- ’n Kultuurtaal sal oorleef as sy sprekers die taal praat en skryf en met andertaliges deel. Verkeerd. ’n Taal se oorlewing hang in die eerste plek af van ’n taalveld se integriteit en samehang, wat bepalend is vir daardie taal se betekenisse en praktiese nut. Die individu se deelname volg op hierdie integriteit, en gaan dit nié vooraf nie. Waarom sou dit? Die taalbeleid aan Stellenbosch kelder hierdie integriteit.

- Wit mense sien Afrikaans as hul identiteit, bruin en swart Afrikaanse sprekers sien dit as kommunikasiemiddel. Dis jammer. As jy ’n taal as verbeeldings- en skeppingsmiddel begin gebruik het, word dit vanselfsprekend deel van jou identiteit. Bruin en swart mense wat hul moedertaal slegs as kommunikasiemiddel sien, sien dit só juis omdat apartheid hulle die gebruik van hul eie taal as verbeelding- en skeppingsmiddel ontsê het.

- Afrikaans moet nie anders behandel word as die ander inheemse tale nie; dit sal ondemokraties wees. Verkeerd. Daar moet gekyk word na waar ’n spesifieke taal in sy historiese ontwikkeling is om te beslis wat sy spesifieke oorlewingsbehoeftes is.

En dié punt is belangrik. ’n Taal se wyse van oorlewing verskil afhangende van die ontwikkelings-fase waarin dit is. Die oorlewingsprentjie van Zoeloe, waarvan die oorgrote meerderheid sprekers landelik, beduidend eentalig en in een streek versamel is, verskil byvoorbeeld van Afrikaans s’n. In Afrikaans se geval is die meeste sprekers verstedelik, geografies verspreid, beduidend middelklas en Engels of ander tale magtig.

’n Mens kan breedweg praat van ’n landelike/proletariese en ’n stedelike/middelklas-fase. Zoeloe is merendeels in die eerste. Afrikaans, as taal van bruin mense én wit mense, is verdeel tussen die twee fases.

In die eerste fase is die taal se maatskaplike integriteit meer vanselfsprekend, want die sprekers is óf hoofsaaklik in een gebied versamel óf het nie ander taalkeuses nie.

In die tweede (geproblematiseerde) fase gebeur sprekers se instandhouding van die taal nie meer vanselfsprekend nie. Gewoonlik wanneer ’n taal hierdie fase ingaan, is daar instansies en infrastruktuur om die taal as gemoderniseerde voertuig op ander wyses verder te dra. Dis hierdie infrastruktuur, die skelet van moderniteit, waarvan Afrikaans as ’n tweedefase-taal afhanklik is vir oorlewing, maar wat die regering nou stelselmatig afbreek.

Hiermee sê ek nie dat sprekers en tale in die eerste fase nie ook bedreig word nie, maar die bedreiging verskil. Sulke sprekers het byvoorbeeld beroerde vooruitsigte as hulle nie moedertaal-onderwys kry nie.

Doen die ANC-regering dit aspris? Deels ja, deels nie. Die ANC se beskouing van sy eie moedertale is beperk tot ’n pre-moderne fase, waarin die instandhouding van taal vanselfsprekend plaasvind.

Die werklike belhamel is iets anders. Dis die monolitiese, gelykmakende Suid-Afrikaanse identiteit wat die regering sistematies nastreef. En hier is ’n baie groot botsing aan die kom met die pluralistiese demokratiese ideaal van vele ander Suid-Afrikaners. Dié taalherrie is maar die begin daarvan.

- Beeld

Lewer kommentaar op hierdie artikel
5 reaksies
Kommentaar is gesluit vir hierdie artikel

Binne Beeld

Weather
Lottery
Cpt: 20-26°C More sun than clouds. Mild. Pta: 18-28°C Widely scattered tstorms. Broken clouds. Mild.
Jhb: 17-26°C Widely scattered tstorms. Clearing skies. Mild. Bloem: 19-31°C Mostly sunny. Pleasantly warm.
Dbn: 20-29°C Mostly sunny. Warm. PE: 22-26°C More sun than clouds. Mild.
7 day forecasts...

Betrekkinge - Vind jou droomwerk

Motors - Soek deur duisende nuwe en gebruikte motors

CITROEN

C2 1.6i VTS 3-dr
2008
R 92,995.00

TOYOTA

Hilux 2400 LWB Dsl MY98
2004
R 95,995.00

FORD

Figo 1.4 Trend 5-dr
2012
R 124,500.00

Eiendomme - Vind 'n nuwe huis

Reis - Besoek, Bespreek, Laat Waai!

Chill out in Knysna

Spend 2 nights at the Turbine Boutique Hotel & Spa in Knysna's gorgeous Thesen Island for R3058 per person sharing. Includes return flights, taxes, car hire and accommodation. Book now!

Kalahari.com - doen vandag jou inkopies aanlyn

gobii eReader nou beskikbaar

Koop die gobii eReader en gobii-omhulsel vir iemand spesiaal vir Valentynsdag. Gratis aflewering binne 24-uur. Koop dit nou.

Koop Friends with Benefits en wen

Koop die DVD of Blu-ray en staan ’n kans om 1 van 5 "Love You"-blikke met koekies te wen. Die wedstryd sluit 9 Februarie. Koop dit nou.

Koop 4 romans vir R79,96

Koop enige 4 romantiese verhale vir slegs R79,96 terwyl voorraad hou. Koop dit nou.

Geskenke vir hom

Koop ’n klassieke skuimskeerborsel vir R279 vir die man in jou lewe en kry 15% afslag op ’n uitgesoekte reeks naskeermiddels. Koop dit nou.

Dit is al weer ’n fleurige Valentynsdag!

Daar is fleurige spesiale aanbiedinge by kalahari.com met die gobii eReader, Friends with Benefits, parfuums en rose wat nou beskikbaar is. Koop dit nou.

2 DVDs vir slegs R129

Winskopie van die week

Sit snoesig teenaan jou geliefdes hierdie Valentynsdag met ons aanbod van 2 DVD's vir slegs R129. Aanbod geldig solank vooraad hou. Koop dit nou.

Besoek www.kalahari.com vir miljoene boeke, musiek, DVD's, games!

'n Plaaslike gemeenskap waar jy mense kan ontmoet, fotos en videos op laai en vele meer...
Daar is vars stories op ons tuisblad. Kliek hier om hulle te lees.