JZ swyg oor weermag

Kaapstad. – Pres. Jacob Zuma het die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag (SANW) einde verlede jaar drie keer ontplooi sonder om die Nasionale Vergadering (NV) daaroor in te lig.

Zuma het dié huis van die parlement eers weke nadat die ontplooiing begin is, per brief daarvan ingelig.

Die Grondwet vereis van die president om die parlement “spoedig” in te lig sodra die weermag ontplooi word.

’n Lid van die parlement se staande komitee oor verdediging het gister aan Beeld gesê: “Selfs in die geval van ’n noodsituasie moet die president ten minste dié komitee binne ... sewe dae inlig indien hy die weermag laat ontplooi het.”

Luidens parlementêre dokumentasie in Beeld se besit is die weermag einde verlede jaar ontplooi om die polisie tydens die feestyd en tydens COP17 in Durban by te staan. Daar was ook ’n twee weke lange ontplooiing in die Demokratiese Republiek van die Kongo (DRK).

In dié drie gevalle is die NV eers tussen drie en ses weke ná die ontplooiings daarvan ingelig.

Mnr. David Maynier, DA-LP, het aan Beeld gesê die parlement moet die ontplooiing van die SANW goedkeur. “Dié reël is om ’n goeie rede daar, dit is daar om uitvoerende oorloë te voorkom, waar die SANW met slegs die goedkeuring van ’n klein handjievol van die uitvoerende gesag van die land ontplooi word. ’n Mens wil nie wakker word en skielik hoor die weermag staan voor die hekke van Luanda en niemand het daarvan geweet nie.”

Prof. Pierre de Vos, grondwetkenner van die Universiteit van Kaapstad, het in ’n kommentaarstuk oor die ontplooiings gesê dit is gevaarlik om “swaar gewapende soldate wat nie (vir skarebeheer) opgelei is nie te ontplooi in gebiede waar burgerlikes teenwoordig is”.

“Wat sal gebeur as soldate op burgerlikes skiet en baie mense sterf? Want as die gebruik om soldate te gebruik om misdaad te voorkom en betogers te intimideer, voortgaan, gaan so ’n skietery die een of ander tyd plaasvind.”

Zuma het verlede jaar ook onder skoot gekom omdat hy die NV eers nege maande ná ’n ontplooiing na die Golf van Guinee daarvan ingelig het.

Zuma se optrede druis ook in teen die Verdedigingswet van 2002. Ingevolge art. 18 (4) van dié wet moet enige uitgawes vir die ontplooiing van die SANW eers aan die NV verklaar word. Dit is in die jongste geval ook nie gedoen nie.

Mnr. Mac Maharaj, die president se woordvoerder, was nie gister vir kommentaar beskikbaar nie.