Mosambiek: ‘Dis die arm massa teen elite’

’n Dramatiese opvlamming van geweld soos dié vandeesweek in Maputo gebeur gewoonlik waar ’n oorgrote meerderheid van brandarmes in opstand kom teen ’n klein elite wat ooglopend weelderig lewe.

Die land se ekonomie word jare lank reeds kunsmatig deur skenkerlande gestimuleer terwyl min werklike vordering met werkskepping vir die massa gemaak is, sê prof. André Thomashausen van Unisa se sentrum vir internasionale reg en kenner van Mosambiek.

“Daar woon waarskynlik minstens ’n halfmiljoen hawelose, werklose mense in Maputo.

“In Maart vanjaar het verskeie skenkerlande hul jaarlikse bydraes, wat saam tot 70% van die land se begroting uitmaak, teruggehou ná bewerings van korrupsie en wanbesteding in die regering.”

Van dié geld is wel later oorbetaal, maar dit was heelwat minder as in die verlede.

Terselfdertyd het groot ontwikkelingsprojekte soos die gasaanleg van Mosal net vir ’n paar honderd inwoners werk geskep.

Van verskeie ander groot projekte – soos in die mynbou – het min nog gekom.

Die verswakkende ekonomiese omstandighede wêreldwyd het meegebring dat Mosambiek, wat sy grootste inkomste uit die toeristebedryf verkry, ook daar ’n droogte beleef.

Volgens Thomashausen het die Mosambiekse geldeenheid sedert die begin van die jaar amper met die helfte teenoor die Amerikaanse dollar verswak.

“Mosambiek se ekonomie is steeds in krisis terwyl die land die armste in die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) bly.

“Wanneer jy in sulke omstandighede iemand wat reeds niks het nie met stygende kos-, elektrisiteits- en brandstofpryse verby ’n sekere punt dryf, gáán hulle in opstand kom.

“Die situasie in Kenia ’n paar jaar gelede is soortgelyk aan wat nou in Mosambiek gebeur, hoewel dit in Mosambiek waarskynlik op veel kleiner skaal sal wees en ook nie so ver sal versprei nie,” sê Thomashausen.