Johannesburg Verander Area
  • Vandag

    20°C / 7°C

    Wind 10km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 23%

  • Saterdag

    22°C / 11°C

    Wind 18km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 23%

  • Sondag

    22°C / 8°C

    Wind 22km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 24%

  • Maandag

    19°C / 8°C

    Wind 11km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 33%

  • Dinsdag

    22°C / 9°C

    Wind 13km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 27%

  • Woensdag

    23°C / 9°C

    Wind 8km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 23%


BOEKE

Kollig op Kaapse slawe boeiende, relevante blik

gert van der westhuizen
Sondag 19 Mei 2013

Die geskiedenis is dus baie meer kompleks as die toerisme-propaganda van statige, Bolandse wynplase met slawe verlangs op die agtergrond.

In Portrait of a Slave Society is dit Karel Schoeman op sy beste. Dit sal enigiemand fassineer wat in die geskiedenis belang stel, skryf Gert van der Westhuizen .
Portrait of a Slave Society: The Cape of Good Hope, 1717-1795 
Karel Schoeman
PROTEA, R600
Waarom, sal sommige mense seker vra, sal jy hulle aanraai om nou ’n lywige boek te lees oor die slawegemeenskap aan die Kaap van meer as 200 jaar gelede?
Om verskeie, maar veral twee belangrike redes, sal ’n mens kan antwoord.
Die eerste is dat die boek deur Karel Schoeman geskryf is.
Schoeman het sekerlik geen bekendstelling meer nodig in Suid-Afrika nie.
Hy het al verskeie werke oor veral die vroeë Kaapse geskiedenis neergepen wat aandag getrek het vanweë sy ontsaglike kennis, wye navorsing en vermoë om die geskiedenis van gewone mense op aangrypende wyse te vertel.
Portrait of a Slave Society is nie ’n uitsondering nie.
Dit is Schoeman op sy beste.
Hy verveel nooit in ’n verhaal van meer as duisend bladsye nie. Inteendeel, hy sal enigiemand fassineer wat in die geskiedenis belang stel en hulle dwing om aan te hou lees. 
Die taak wat Schoeman dié keer aangepak het, is nie maklik nie. 
Hy skryf juis dat die aandag deesdae meer gerig is op slawerny onder die Britse bewind aan die Kaap, onder meer omdat bronne meer toeganklik is as dié van die Nederlandse tydperk.
Boonop bly die wêreld van slawerny verborge vir buitestanders en is die “private en persoonlike wêreld” van die slawe – die onsigbares wat nie hul geskiedenis kon opteken nie – vir altyd verlore vir navorsers.
Tog het Schoeman hom nie hierdeur laat afskrik nie.
Sy boek, skryf hy, is nie ’n geskiedenis van slawerny aan die Kaap nie. 
Dit is eerder ’n “beskrywing van die wêreld van die slawe-eienaars waarin die slawe gelewe het, gewerk het en dood is”.
Hy probeer die kollig die heeltyd, sover die bronne dit toelaat, op die slawe laat val.
Nie slawe wat bloot deel uitmaak van droë statistiese tabelle of grafika nie, maar slawe as mense.
Gewone mense wat hul lewe geleef het in ’n “dinamiese, komplekse” en gewelddadige samelewing en bitter selde hul lot in hul eie hande gehad het.
Soos gewoonlik het Schoeman elke brokkie inligting, hoe gering dit ook vir ander mag lyk, gebruik om sy verhaal, wat hy as ’n “oppervlakkige, omvattende oorsig” bestempel, te vertel.
’n Mens lees onder meer van waar die slawe afkomstig was, hoe hulle in die Kaap beland het, waar hulle gebly het, wat hulle geëet het, wat hulle aangetrek het, watter werk hulle gedoen het, hoe hulle ontspan het, hoe hulle behandel is, hoe hulle in opstand gekom het en hoe hulle gestraf is.
Schoeman vertel ook van die wêreld wat hul eienaars geskep het en besonderhede van hul daaglikse handel en wandel help om die prentjie so volledig moontlik te maak.
Niks word buite konteks vertel nie; die breër wêreld van destyds word deurentyd in gedagte gehou omdat slawerny uiteraard nie net tot die Kaap beperk was nie.
Schoeman waarsku sy lesers egter ook dat die slawe-samelewing van die Kaap nie goedsmoeds net met dié in ander dele van die wêreld soos Amerika en die Ooste vergelyk kan word nie, soos wat sommige skrywers graag doen nie.
Daar was te veel belangrike verskille tussen die onderskeie slawe-samelewings, maar waar daar wel ooreenkomste was, dui hy dit aan.
Langs die pad bly ’n mite of twee ook in die slag. Soos dat slawerny aan die Kaap nie so erg was nie. 
Hoewel ’n mens kan aanvoer dat sommige slawe byvoorbeeld aan die armoede van die oorbevolkte Oosterse stede ontsnap het, is slawerny aan die Kaap bedryf in die ongenaakbare omgewing van ’n koloniale samelewing waar alledaagse geweld baie maklik tot wreedheid kon lei.
En slawerny wás ’n onmenslike instelling wat deur geweld in stand gehou moes word.
Die geskiedenis is dus baie meer kompleks as die toerisme-propaganda van statige, Bolandse wynplase met slawe verlangs op die agtergrond.
Hoe romanties dit vir hedendaagse mense mag klink, was dit ’n dikwels wrede wêreld waarin slawe-eienaars voortdurend in onsekerheid en vrees gelewe het en bedreig gevoel het.
Daar is ook ’n tweede rede waarom ’n mens Portrait of a Slave Society by ’n Suid-Afrikaanse leser in die 21ste eeu sal aanbeveel.
Die houding van die slawe-eienaars van destyds teenoor hul slawe en die idees wat posgevat het, het lank voortgeleef en die geskiedenis van Suid-Afrika help vorm.
Dit is dan ook later gebruik om apartheid te regverdig.
Daarom meen Schoeman dat ’n ondersoek na die slawe-gemeenskap van die 17de en 18de eeu geensins 
irrelevant is nie.
’n Mens kan nie anders as om met hom saam te stem nie. 
* Gert van der Westhuizen is ’n joernalis en vryskutresensent en het ’n meestersgraad in geskiedenis aan die Universiteit van die Vrystaat verwerf.


  • leefstyl

    Meryl ‘te lelik’ vir flieks

  • leefstyl

    Arrogante Shane

  • leefstyl

    ’n Glas wyn vir die dag se pyn

  • leefstyl

    Wynskoenlappers

  • leefstyl

    Lap is nie net vir naaldwerk

  • leefstyl

    Sjokolade of eerder wyn?

  • leefstyl

    Ander se kos op die web

  • leefstyl

    Reuk van herfs in kaneel

  • vrydag

    Te veel stroop ook nie lekker

  • vrydag

    Teen logika in bly jy hoop vir sy lewe

  • vrydag

    ’n Ander blik op JFK se dood

  • vrydag

    Perfekte klank wat almal wil lok

  • vrydag

    Mooi mense, fabelagtige foute

  • vrydag

    Dagboek

  • vrydag

    Holderstebolder pret teen die mure

  • vrydag

    Als nie soos dit lyk in dié aftree-oord

  • vrydag

    Die lewe is te kort vir sulke twak . . . soms

  • vrydag

    Hy lief my, hy lief my ook

  • vrydag

    Wat’s tops?

  • vrydag

    Roofdrama is uitvoergehalte

  • vrydag

    Die veteraan en die groentjie

  • jip

    “No Makeup Selfies” vir kanker maak ’n verskil

  • jip

    Fliek se klankbaan stel nie teleur nie

  • motors

    Eksklusief, maar teen ’n fris prys 

  • leefstyl

    ‘Toor’ met stadige hoender

  • leefstyl

    Nektar van die gode

  • motors

    Stukke grofgeskut in New York te sien

  • motors

    TV-wiele

  • motors

    In die kol as ruim hardebaard

  • leefstyl

    Fileer ’n ronde vis

  • motors

    Dis nie ’n Audi nie, dis ’n Porsche

  • motors

    Massiewe mark lok vervaardigers

  • motors

    Merc se CLA laat koppe draai

  • motors

    In ’n lekker sportnuts-knyptang

  • motors

    ‘Vaal’ Audi A3 is wêreldmotor van die jaar

  • motors

    Hino plaaslik gebou

  • motors

    Baan én bande dalk kopseer

  • motors

    F1 se‘olifant’ het gewigtige gevolge

  • motors

    ‘Dit is die reisiger se antwoord’

  • motors

    Lambo spog met nuwe brul-bul

  • motors

    Koel miljoen vir Boxster, Cayman

  • motors

    Van VSA tot Boere-stryd

  • motors

    Swaargewig met liggewig-prys

  • motors

    BMW spog met 4 se afslaandak

  • motors

    Doelgerig nader aan Datsun-era

  • motors

    Focus nog beter gemaak

  • motors

    Gewigsperk skep gevaar

  • motors

    O, daai wildeperd kom gou weer

  • motors

    Fyn parkeer? Dit help mos nou veel

  • motors

    Kia se karweier is splinternuut

  • motors

    Baan en bande bepalend

  • jip

    ’n Boek waarop die internet-generasie verlief sal raak

  • leefstyl

    Klets alte lekker en kyk weer

  • leefstyl

    Die bedreiging sluimer aanlyn

  • leefstyl

    Bakterieë vir welstand

  • leefstyl

    Vegetariërs moet sorg vir genoeg proteïen in hul dieet