Johannesburg Verander Area
  • Vandag

    20°C / 11°C

    Wind 13km/h

    Reënval 14.2mm

    Humiditeit 61%

  • Donderdag

    21°C / 11°C

    Wind 14km/h

    Reënval 3.0mm

    Humiditeit 61%

  • Vrydag

    22°C / 12°C

    Wind 12km/h

    Reënval 0.4mm

    Humiditeit 48%

  • Saterdag

    24°C / 12°C

    Wind 5km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 32%

  • Sondag

    23°C / 13°C

    Wind 8km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 36%

  • Maandag

    22°C / 12°C

    Wind 12km/h

    Reënval 0.2mm

    Humiditeit 42%


BOEKE

Kollig op Kaapse slawe boeiende, relevante blik

gert van der westhuizen
Sondag 19 Mei 2013

Die geskiedenis is dus baie meer kompleks as die toerisme-propaganda van statige, Bolandse wynplase met slawe verlangs op die agtergrond.

In Portrait of a Slave Society is dit Karel Schoeman op sy beste. Dit sal enigiemand fassineer wat in die geskiedenis belang stel, skryf Gert van der Westhuizen .
Portrait of a Slave Society: The Cape of Good Hope, 1717-1795 
Karel Schoeman
PROTEA, R600
Waarom, sal sommige mense seker vra, sal jy hulle aanraai om nou ’n lywige boek te lees oor die slawegemeenskap aan die Kaap van meer as 200 jaar gelede?
Om verskeie, maar veral twee belangrike redes, sal ’n mens kan antwoord.
Die eerste is dat die boek deur Karel Schoeman geskryf is.
Schoeman het sekerlik geen bekendstelling meer nodig in Suid-Afrika nie.
Hy het al verskeie werke oor veral die vroeë Kaapse geskiedenis neergepen wat aandag getrek het vanweë sy ontsaglike kennis, wye navorsing en vermoë om die geskiedenis van gewone mense op aangrypende wyse te vertel.
Portrait of a Slave Society is nie ’n uitsondering nie.
Dit is Schoeman op sy beste.
Hy verveel nooit in ’n verhaal van meer as duisend bladsye nie. Inteendeel, hy sal enigiemand fassineer wat in die geskiedenis belang stel en hulle dwing om aan te hou lees. 
Die taak wat Schoeman dié keer aangepak het, is nie maklik nie. 
Hy skryf juis dat die aandag deesdae meer gerig is op slawerny onder die Britse bewind aan die Kaap, onder meer omdat bronne meer toeganklik is as dié van die Nederlandse tydperk.
Boonop bly die wêreld van slawerny verborge vir buitestanders en is die “private en persoonlike wêreld” van die slawe – die onsigbares wat nie hul geskiedenis kon opteken nie – vir altyd verlore vir navorsers.
Tog het Schoeman hom nie hierdeur laat afskrik nie.
Sy boek, skryf hy, is nie ’n geskiedenis van slawerny aan die Kaap nie. 
Dit is eerder ’n “beskrywing van die wêreld van die slawe-eienaars waarin die slawe gelewe het, gewerk het en dood is”.
Hy probeer die kollig die heeltyd, sover die bronne dit toelaat, op die slawe laat val.
Nie slawe wat bloot deel uitmaak van droë statistiese tabelle of grafika nie, maar slawe as mense.
Gewone mense wat hul lewe geleef het in ’n “dinamiese, komplekse” en gewelddadige samelewing en bitter selde hul lot in hul eie hande gehad het.
Soos gewoonlik het Schoeman elke brokkie inligting, hoe gering dit ook vir ander mag lyk, gebruik om sy verhaal, wat hy as ’n “oppervlakkige, omvattende oorsig” bestempel, te vertel.
’n Mens lees onder meer van waar die slawe afkomstig was, hoe hulle in die Kaap beland het, waar hulle gebly het, wat hulle geëet het, wat hulle aangetrek het, watter werk hulle gedoen het, hoe hulle ontspan het, hoe hulle behandel is, hoe hulle in opstand gekom het en hoe hulle gestraf is.
Schoeman vertel ook van die wêreld wat hul eienaars geskep het en besonderhede van hul daaglikse handel en wandel help om die prentjie so volledig moontlik te maak.
Niks word buite konteks vertel nie; die breër wêreld van destyds word deurentyd in gedagte gehou omdat slawerny uiteraard nie net tot die Kaap beperk was nie.
Schoeman waarsku sy lesers egter ook dat die slawe-samelewing van die Kaap nie goedsmoeds net met dié in ander dele van die wêreld soos Amerika en die Ooste vergelyk kan word nie, soos wat sommige skrywers graag doen nie.
Daar was te veel belangrike verskille tussen die onderskeie slawe-samelewings, maar waar daar wel ooreenkomste was, dui hy dit aan.
Langs die pad bly ’n mite of twee ook in die slag. Soos dat slawerny aan die Kaap nie so erg was nie. 
Hoewel ’n mens kan aanvoer dat sommige slawe byvoorbeeld aan die armoede van die oorbevolkte Oosterse stede ontsnap het, is slawerny aan die Kaap bedryf in die ongenaakbare omgewing van ’n koloniale samelewing waar alledaagse geweld baie maklik tot wreedheid kon lei.
En slawerny wás ’n onmenslike instelling wat deur geweld in stand gehou moes word.
Die geskiedenis is dus baie meer kompleks as die toerisme-propaganda van statige, Bolandse wynplase met slawe verlangs op die agtergrond.
Hoe romanties dit vir hedendaagse mense mag klink, was dit ’n dikwels wrede wêreld waarin slawe-eienaars voortdurend in onsekerheid en vrees gelewe het en bedreig gevoel het.
Daar is ook ’n tweede rede waarom ’n mens Portrait of a Slave Society by ’n Suid-Afrikaanse leser in die 21ste eeu sal aanbeveel.
Die houding van die slawe-eienaars van destyds teenoor hul slawe en die idees wat posgevat het, het lank voortgeleef en die geskiedenis van Suid-Afrika help vorm.
Dit is dan ook later gebruik om apartheid te regverdig.
Daarom meen Schoeman dat ’n ondersoek na die slawe-gemeenskap van die 17de en 18de eeu geensins 
irrelevant is nie.
’n Mens kan nie anders as om met hom saam te stem nie. 
* Gert van der Westhuizen is ’n joernalis en vryskutresensent en het ’n meestersgraad in geskiedenis aan die Universiteit van die Vrystaat verwerf.


  • leefstyl

    Blooskwale wat maak dat jy die dokter vermy

  • leefstyl

    Tyd dat kinders slim word: Laat hulle speel!

  • leefstyl

    Kleurige groente in tienerjare ‘kan kanker keer’

  • leefstyl

    Die vele fasette van smaak

  • leefstyl

    5 basiese smake

  • leefstyl

    Wat beïnvloed smaak?

  • leefstyl

    Mooigoed vir jou inkopielys

  • leefstyl

    Kies die regte blaaier

  • jip

    ’n ‘Loner’ wat sê net wat hy dink

  • jip

    Rooies verras Monnas

  • jip

    Monument se netbal kook

  • jip

    Drie Paastoernooie dié naweek

  • jip

    Klofies verhang bordjies teen Affies

  • Verbruikersforum

  • jip

    Uitslae

  • jip

    Viljoen kán in tienertaal skryf

  • jip

    Dié boek is nie vir tieners nie

  • jip

    Pryse wag vir wenners van gedigtekompetisie

  • jip

    Om dertig te word

  • jip

    Wetenskap, ontmoet Kuns