Johannesburg Verander Area
  • Vandag

    20°C / 6°C

    Wind 20km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 28%

  • Vrydag

    20°C / 7°C

    Wind 10km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 21%

  • Saterdag

    22°C / 12°C

    Wind 17km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 25%

  • Sondag

    22°C / 6°C

    Wind 22km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 21%

  • Maandag

    19°C / 8°C

    Wind 16km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 39%

  • Dinsdag

    21°C / 8°C

    Wind 14km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 36%


Teater

Vir die éérste keer

Jan-Jan Joubert
Vrydag 16 Augustus 2013
Hoe voel dit om iets geheel en al vars te ervaar; ­sonder vooroordeel, verwagting, filter of lewenservaring? ­Jan-Jan Joubert het tussen 130 plattelandse graadeentjies gesit toe hulle die eerste keer teater toe is.
Marlo Minnaar as die seerower Napoleon. Foto: Leanne Stander

Dit is skuins ná tien Dinsdagoggend en die foyer van die Kunstekaap-teater is leeg en stil – maar nie vir lank nie.

Altesame 130 sewejarige lyfies van Porterville het pas per bus aangekom om na Vlooi en die eiland te kom kyk. Daar’s opwinding – dis die ene blink oë en bakore toe hulle op die foyermat gaan sit.

Dis baie van hulle se eerste besoek aan die Kaap en almal se eerste besoek aan ’n teater. “Hulle was so opgewonde dat sommige al 01:00 vanoggend opgestaan het om tog net nie laat te wees nie,” vertel hul onderwyseres, Denise Hendricks.

Elkeen het ’n rugsakkie met kos gekry van KaapAgri, wat ook die busse verskaf het. So hongerte is, vandag, vir die opgeklitste jongklomp die verste gedagte.

Marinda Engelbrecht, Vlooi se regisseur, maak hulle eers bietjie touwys, want aan die manier waarop die koppe rondwip soos die kinders hul verkyk aan al die blink vreemdhede weet jy hulle is so byna oorweldig.

Sy sit op haar knieë en vertel eerste van die stoele. “Jy kry jou eie stoel. Dit gaan sagter onder jou wees as wat jy gewoond is en die stoele slaan op. Dis hoe die stoele is – jy het dit nie gebreek nie en jy het niks verkeerd gedoen nie.”

As sy dít nie verduidelik nie, is dit elke jaar ’n groot tranedal as enetjie meen hy of sy het nou al die pad na die groot stad gekom om skandes te maak en die pragstoel te vernietig.

Sy verduidelik ook hulle hoef nie bang te wees as die ligte in die teater afgaan nie. Dit sal wel weer aangaan en dan kan Vlooi se storie begin.

Vir Vlooi, sy broer, Kalla, en hul sussie, Biebie, ken die kinders goed, want dis die karakters in Storieboom, leesboeke wat wyd vir gr. 1’s in die Wes-Kaap gebruik word.

“Die eerste teaterervaring moet ’n goeie een wees,” vertel Marinda later.

“Daarom gebruik ons die verhoog voluit en het ons ’n puik groep akteurs.”

Dis nie leë woorde nie, sien jy. Die Stellenbosse Jong Turke waarmee die Afrikaanse teater nou so geseënd is, word goed verteenwoordig. De Klerk Oelofse speel Vlooi, Wilhelm van der Walt is Kalla en Erika Scott is Biebie (dis die goeie ouens). Die seerowers word vertolk deur Marlo Minnaar en Cintaine Schutte.

Met onverbloemde blydskap

Nou is dit tyd dat die Portervillers die teater betree. Dis ’n fluweelbedekte wonderwêreld, so anders as by die huis. Daar is soveel om jou aan te verkyk, die plekaanwyser het sy hande vol om die instappery te laat vloei.

Duidelik het almal vergeet hulle het tannie Marinda nou net belowe om soet te sit, want hierdie opslaanstoele rits darem lekkerder as enigiets wat ’n mens ken. En as jy sewe is, saam met al jou skoolmaats en ’n spul ander skole ook, is stilsit net te veel gevra.

Die volgende oomblik loer ’n meisie om die gordyn na die gehoor. “Dis Biebieeee!” gil honderde jong kele met onverbloemde blydskap, sonder enige twyfel.

Die kostuumontwerper Susanne Strydom weet kennelik presies hoe lyk ’n dogtertjie tussen drie en agt se idee van ’n droomrok: die allerpienkste feetjierok met ’n plastiekkroon en towerstaf as bykomstighede.

Hiervandaan volg ’n mal uur van aksie op die verhoog waaraan die sewejariges hulself só oorgee die meeste staan later regop met die neuse gepunt in die rigting van die verhoog om tog net niks te mis nie.

Als word met oorgawe gedoen. As die gehoor moet dans, dans die outjie langs my so woes hy val op die vloer neer.

As hulle gevra word om hul groot held Vlooi te help, doen hulle dit luidrugtiger as ’n boom vol vinke met sononder.

En hulle kies kant! Niemand, maar niemand is aan die twee nare seerowers se kant nie.

Dit is veral die seerowervrou Katharina wat à la Captain Hook spog met ’n haak waar haar hand was wat genoeg vrees inboesem vir minstens een kleintjie om in trane uit te bars toe sy die gehoor instap vir ’n bietjie interaksie.

In ’n oorlog mín werd

Margit Meyer-Rödenbeck, skrywer van die teks, ken duidelik kinders se fassinasie met alles wat die liggaam uitskei en die seerowers is werklik verfoeilik.

Die bewende lippe en totaal ontstelde gesigte, met ’n snuif hier en daar, toe die seerowers Biebie vasbind en wegneem, wys duidelik hul impak op die gehoor.

Die oomblik van morele ambivalensie waardeur die jong gehoor gekonfronteer word, is heerlik verhelderend.

Biebie kruip weg vir die seerowervrou wat, tot die gehoor se gillende verskrikking, al hoe nader aan die skuilplek kom en hulle vra waar Biebie is.

Net omtrent ’n tiende van die gehoor is uitgeslape genoeg om haar in die verkeerde rigting te beduie. Die ander sal in ’n oorlog min werd wees: Hulle wys reguit na Biebie se skuilplek, verkoop hul heldin uit en is dadelik so berouvol oor hul rol in die katastrofe dat die eerlikheid jou aan die hart gryp.

En dis die eerlikheid van die gehoor wat die produksie so heerlik maak, sê die akteurs. Jy kan nie vir een oomblik energie of intensiteit verloor nie, want dan verloor die kinders geloof in die karakters en is dit klaarpraat.

Dis dan ook ’n getuigskrif van die volgehoue energie van hierdie akteurs – Oelofse het begin met ’n bykanse mohican-haarstyl, wat teen die einde platval van die sweet – dat klein Wilmarie Koopman, Maronè Philander, Miguel Frans en Jay-Granthlin Cornett dit ná die tyd eens is: Hierdie teater-ding wil hulle wéér doen.

Jan-Jan is die politieke redakteur van Beeld. Hy was baie lank gelede die hofnar in ’n skoolproduksie van Bartho Smit se Die keiser.



  • motors

    Eksklusief, maar teen ’n fris prys 

  • leefstyl

    ‘Toor’ met stadige hoender

  • leefstyl

    Nektar van die gode

  • motors

    Stukke grofgeskut in New York te sien

  • motors

    TV-wiele

  • motors

    In die kol as ruim hardebaard

  • leefstyl

    Fileer ’n ronde vis

  • motors

    Dis nie ’n Audi nie, dis ’n Porsche

  • motors

    Massiewe mark lok vervaardigers

  • motors

    Merc se CLA laat koppe draai

  • motors

    In ’n lekker sportnuts-knyptang

  • motors

    ‘Vaal’ Audi A3 is wêreldmotor van die jaar

  • motors

    Hino plaaslik gebou

  • motors

    Baan én bande dalk kopseer

  • motors

    F1 se‘olifant’ het gewigtige gevolge

  • motors

    ‘Dit is die reisiger se antwoord’

  • motors

    Lambo spog met nuwe brul-bul

  • motors

    Koel miljoen vir Boxster, Cayman

  • motors

    Van VSA tot Boere-stryd

  • motors

    Swaargewig met liggewig-prys

  • motors

    BMW spog met 4 se afslaandak

  • motors

    Doelgerig nader aan Datsun-era

  • motors

    Focus nog beter gemaak

  • motors

    Gewigsperk skep gevaar

  • motors

    O, daai wildeperd kom gou weer

  • motors

    Fyn parkeer? Dit help mos nou veel

  • motors

    Kia se karweier is splinternuut

  • motors

    Baan en bande bepalend

  • jip

    ’n Boek waarop die internet-generasie verlief sal raak

  • leefstyl

    Klets alte lekker en kyk weer

  • leefstyl

    Die bedreiging sluimer aanlyn

  • leefstyl

    Bakterieë vir welstand

  • leefstyl

    Vegetariërs moet sorg vir genoeg proteïen in hul dieet