Johannesburg Verander Area
  • Vandag

    20°C / 11°C

    Wind 13km/h

    Reënval 14.2mm

    Humiditeit 61%

  • Donderdag

    21°C / 11°C

    Wind 14km/h

    Reënval 3.0mm

    Humiditeit 61%

  • Vrydag

    22°C / 12°C

    Wind 12km/h

    Reënval 0.4mm

    Humiditeit 48%

  • Saterdag

    24°C / 12°C

    Wind 5km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 32%

  • Sondag

    23°C / 13°C

    Wind 8km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 36%

  • Maandag

    22°C / 12°C

    Wind 12km/h

    Reënval 0.2mm

    Humiditeit 42%


Kommentaar en ontleding

Dan gaan die bloed éérs spat

Leopold Scholtz
Vrydag 31 Mei 2013
Die burgeroorlog in Sirië het pas ’n nuwe, aansienlik gevaarliker fase betree. Leopold Scholtz ontleed die moontlikheid van ’n ontploffing in die Midde-Ooste.

Konflik in die Midde-Ooste het die laaste dekades hoofsaaklik gesentreer rondom die stryd tussen Israel en die Arabiere.

Die laaste paar jaar het die moontlikheid van ’n botsing tussen Iran en die VSA en/of Israel ook baie aandag getrek.

Sonder dat dié elemente enigsins hul dringendheid verloor het, is dit egter ’n feit dat hulle ’n ander groeiende, veel gevaarliker konflik versluier het. Dit is die eeue oue vyandskap tussen die Soenniete en Sjiïete, die belangrikste twee rigtings in die Islam. Of, as ’n mens dit in geopolitieke terme wil vertaal, tussen Saoedi-Arabië en Iran.

Die gebeurtenis wat die Midde-Ooste by wyse van spreke die Rubicon laat oorsteek het, is die toetrede van die Libanese beweging Hizbolla aan die kant van die Siriese diktatuur tot die land se burgeroorlog.

Dié konflik het twee jaar gelede begin as ’n eis van ’n groot deel van die bevolking vir meer vryheid en demokrasie. Dit was deel van die sogenaamde Arabiese Lente, wat ook ander lande in die omgewing in sy greep gehad het.

Die betogings is egter met groot wreedheid deur die bewind van pres. Basjar al-Assad beantwoord en dit het vinnig tot ’n volskaalse gewapende opstand gegroei. Maar die opstandelinge het spoedig in – vereenvoudig – twee faksies geskeur, die sekulêre demokrate en die fanatieke Moslem-fundamentaliste.

Hizbolla se toetrede beteken ’n derde fase en dit hou in dat die oorlog oor Sirië se grense heen spoel en tegelykertyd dat dit in ’n godsdiensoorlog tussen Soenniete en Sjiïete ontaard.

Om dié ontwikkelings te begryp, is agtergrond nodig.

Die profeet Mohammed is in die jaar 632 n.C. oorlede. Sy plek as leier van die vroeë Moslem-gemeenskap is ingeneem deur sy skoonseun, Ali.

Binne enkele dekades het die Moslems egter daaroor geskeur.

Die een groep, bekend as Sji’Atoe Ali (“volgelinge van Ali”) – vandaar die begrip Sjiïete – het gemeen net afstammelinge van Ali mag die Moslems lei. Die ander groep, bekend as die Soenniete (hul naam is afgelei van die Arabiese woord soenna, wat verwys na die opgetekende woorde en dade van Mohammed), wou ook die gesag van die kaliefs – ’n Islamitiese koning – aanvaar.

Ali is deur sy nageslag opgevolg, wat as imams bekend gestaan het, maar hulle het ná die 12de geslag uitgesterf. Aangesien net ’n afstammeling van die profeet hulle mag lei, bly dié posisie vakant totdat die laaste imam terugkeer.

Deur die eeue heen het die Soenniete en die Sjiïete dikwels bloedig gebots. Soms het ’n ongemaklike vrede geheers; soms het duisende mense in veldslae gesneuwel.

In 680 het die twee groepe by Karbala in die huidige Irak slaags geraak, ’n botsing waarin die Sjiïete byna heeltemal uitgeroei is. Selfs nou nog word dié geveg jaarliks deur die Sjiïete herdenk en in Irak lei dit gereeld tot gewelddadige onluste.

Die twee kante is ook deesdae nog voortdurend kwaaivriende en beskou mekaar op sy beste as ketters.

Vandag vorm die Soenniete sowat 80% tot 85% van die Moslems.

Die Sjiïete het die mag in Iran, maar hulle vorm ook ’n meerderheid in Irak en minderhede in Sirië, die Persiese Golf-staatjies en Libanon.

Die Al-Assad-regime in Sirië word deur ’n Sjiïtiese sekte, die Alawiete (genoem na Ali) oorheers. Hulle is egter ’n minderheid wat net die mag kan behou deur die meerderheid Soenniete bruut te verdruk.

Vandaar dat die eis om die einde van die diktatuur vinnig deur die Soennitiese meerderheid gesteun is en dat die Sjiïtiese minderheid, bevrees vir hul toekoms, hulle agter Al-Assad geskaar het. Baie Soennitiese opstandelinge het geradikaliseer en fundamentalisties geword, terwyl die sekulêre demokrate eintlik taamlik hardhandig eenkant toe gestamp is.

Hizbolla se toetrede aan Al-Assad se kant het baie te doen met die beweging se religieuse affiniteit met die Alawiete, maar geopolitieke oorwegings speel ook ’n rol. Hizbolla het sedert die Libanese burgeroorlog van die 1980’s en ’90’s ’n taamlike magsposisie in dié land verwerf, iets wat te danke was aan die steun van die Siriese diktatuur.

Meer nog, Sirië vorm ’n brug na Hizbolla se kragtigste internasionale bondgenoot, Iran. Indien die Al-Assad-regime verkrummel, verloor Hizbolla daardie lewenslyn na Iran en daarmee kom sy magsposisie in Libanon ook in die gedrang.

Maar dis nie al nie. Van buite sit die sterkste Soennitiese lande, veral Saoedi-Arabië en selfs Turkye, ook en loer.

Feit is dat Iran met die ineenstorting van wyle pres. Saddam Hoesein se Soennitiese minderheidsdiktatuur in Irak ’n aansienlik sterker magsposisie in die streek kon begin speel. Dis iets wat Iran, ironies genoeg, te danke het aan oudpres. George W. Bush se destydse domastrante buitelandse beleid in ’n streek waarvan hy niks geweet het nie en nog minder begryp het.

Hoe ook al, Iran se groeiende invloed is met ontsteltenis in veral Saoedi-Arabië en Turkye bekyk. Dus het dié twee lande hul geloofsgenote onder die Siriese rebelle klandestien van wapens begin voorsien, soms met Amerikaanse stille hulp.

Tans vind ’n belangrike veldslag in die burgeroorlog plaas in die stadjie Kosair op die grens van Sirië en Libanon.

As die Siriese leër die beheer oor dié plek verloor, word die verbindingslinies tussen die Al-Assad-bewind en Hizbolla – en tussen Hizbolla en Iran – aansienlik moeiliker.

Vandaar dat die leier van Hizbolla, Hassan Nasralla, ’n paar dae gelede ’n baie reguit toespraak gehou het. Sirië is die “sleutel van weerstand”, het hy gesê en voortgegaan: “As die land val in die hande van die VSA, Israel en die takfiri’s (’n onvertaalbare woord wat dui op ketters, heidene of geloofsafvalliges), sal die Libanese weerstand beleër word en Israel sal Libanon binneval. As Sirië val, beteken dit Palestina is verlore en ’n donker toekoms wag op die volke van die streek.”

Vir Nasralla gaan dit duidelik om ’n oorlewingstryd; vandaar dat sy vegters nou sy aan sy met die Siriese leër teen die opstandelinge veg. Wat egter ewe duidelik is, is dat dit enersyds die Libanese burgeroorlog kan laat hervat en – nog erger – dat die Midde-Ooste in ’n internasionale oorlog tussen Soenniete en Sjiïete kan ontplof.

Of dit gaan gebeur, kan net die tyd leer. Dit sal buitengewone wysheid verg om dit te keer – en daar is byna niks wat die VSA en Europa daarteen kan doen nie, behalwe om magteloos toe te kyk.



  • spotprent

    Spotprent 16 April 2014

  • aktueel

    Vurk in die pad is hier

  • hoofartikels

    Stem is te belangrik om te bederf

  • voorblad

    Beeld se voorblad vir Woendag, 16 April 2014

  • rubrieke

    Wilhelm Jordaan: Afsku, want ek doen mee aan Oscar-‘show’

  • rubrieke

    Jaco Strydom: Kerke moet tot bekering kom

  • briewe

    Bedorwe stem is werklik ’n vrot keuse

  • briewe

    Eers verafgod en nou verskeur

  • briewe

    Nel se styl van ondervra nie uniek

  • Vir wie gaan ek stem? Nugter weet!

  • briewe

    Stem tog teen die korrupte spul

  • Wat sê jy?

  • So sê Beeld-lesers op Facebook en Twitter

  • spotprent

    Spotprent 15 April 2014

  • aktueel

    Grond: Kan kiesers DA glo?

  • hoofartikels

    Staking se tol word te hoog

  • voorblad

    Beeld se voorblad vir Dinsdag, 15 April 2014

  • rubrieke

    Jonathan Jansen: Adv. Nel leer SA gevaarlike les

  • rubrieke

    Wat alle mans oor vroue moet weet

  • briewe

    Tyd vir groter duidelikheid oor regte

  • briewe

    SAUK: Waarom swyg werknemers?

  • briewe

    Só koop die ANC nou skielik stemme

  • briewe

    Inkwisisie en die Oscar-hofsaak

  • briewe

    SA howe het lankal getransformeer

  • briewe

    Regspatrone in apartheid nie só sleg

  • Wat sê jy?

  • So sê Beeld-lesers op Facebook en Twitter

  • sielsgoed

    Uit die Woord

  • sielsgoed

    Goeie Nuus

  • briewe

    Op 7 Mei sal ek in die ry gaan staan

  • voorblad

    Beeld se voorblad vir Maandag 14 April 2014

  • spotprent

    Spotprent 14 April 2014

  • Wat sê jy? Stuur ’n SMS na 45571

  • briewe

    Saterdag-Beeld is ’n wenner!

  • briewe

    Raak ontslae van Naka ‘Vrotskie’

  • hoofartikels

    Ander reëls geld in ’n strafhof

  • rubrieke

    André le Roux: Kleinlikheid oor titel wys JZ uit

  • briewe

    Viktimisasie-klag teen Nel is vreemd

  • briewe

    Moordsaak gaan oor ego’s, nie Oscar

  • briewe

    Dr. Landman, die regter sal besluit

  • rubrieke

    Blou Willem: Destyds was dit óf Nat óf Sap, Ford of Chev

  • voorblad

    Beeld se voorblad vir Saterdag 12 April 2014