Johannesburg Verander Area
  • Vandag

    21°C / 12°C

    Wind 12km/h

    Reënval 1.0mm

    Humiditeit 53%

  • Vrydag

    23°C / 11°C

    Wind 13km/h

    Reënval 0.1mm

    Humiditeit 39%

  • Saterdag

    24°C / 12°C

    Wind 6km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 30%

  • Sondag

    24°C / 12°C

    Wind 9km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 33%

  • Maandag

    23°C / 13°C

    Wind 12km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 36%

  • Dinsdag

    23°C / 11°C

    Wind 15km/h

    Reënval 0.0mm

    Humiditeit 35%


Neels Jackson

’n Liedjie vir Jannie

Onder vier oë

Vrydag 31 Mei 2013
Jannie du Toit met sy kitaar in die eetkamer van sy gastehuis, Agterplaas Bed en Ontbyt, in Melville, Johannesburg.Foto: Nelius Rademan

Toe Jannie du Toit in matriek was, het hy ’n meisie gehad wat vir hom gesê het: “Daar sal nooit goeie musiek in Afrikaans wees nie.”

Toe dink hy by homself: “Al moet ek blerriewil probeer . . .”

Nou is hy al meer as 40 jaar in die musiekbedryf en nog is dit waarom sy lewe draai: goeie Afrikaanse musiek.

Ons sit in die eetkamer-kuierkamer van sy Agterplaas Bed en Ontbyt in Melville, Johannesburg.

Tussen die gesels deur groet hy van sy gaste, vra verskoning om gou ’n belangrike oproep te neem, wissel ’n woordjie met sy bestuurder . . .

Die liefde vir musiek kom van vroeg af, vertel hy, van sy laerskooldae tussen Grootvlei en Balfour.

Op hoërskool (Hoërskool Menlopark in Pretoria) het hy musiek as vak geneem, maar dit op advies van ’n onderwyser ná st. 8 gelos.

Maar iewers het iemand hom touwys gemaak met die kitaar en hy het vir hom een gekoop. Hy onthou ’n boek met die Beatles se ryk akkoorde.

Aan die Randse Afrikaanse Universiteit waar hy in die regte gestudeer het, het hy saam met Morg Jacobs en Andy Lubbe die groep Trilogie gevorm en aanvanklik liedjies van die Beatles en Simon & Garfunkel gesing.

“Ons het almal eers ’n bietjie Engels geskryf,” vertel Jannie. Mense soos hyself, Coenie de Villiers en Lucas Maree.

Later het hulle agtergekom dat hulle in Afrikaans baie meer uit die hart uit kon praat.

Uit Trilogie se dae kom toonsettings van gedigte soos Visser se “Rosa Rosarum” en Leipoldt se “Boggom en Voertsek”.

Hul liedjie “Droom langs stille waters” het ’n eervolle vermelding in die American Song Festival verwerf.

Die laat ’70’s en vroeë ’80’s was ’n bloeityd vir die soort goeie Afrikaanse musiek wat Jannie se oë laat blink.

Dit was die tyd van musiek en liriek, die tyd toe die term luisterliedjie in Nederland gaan haal is.

“Dit het die verbeelding aangegryp,” sê hy en vertel van ’n aand in die Laager van die Markteater in Johannesburg waar ’n klomp van hulle deelgeneem het aan die program.

Van die name wat opduik as ’n mens so oor die geskiedenis praat, is Anton Goosen en Laurika Rauch, Clarabelle van Niekerk en Louis van Rensburg, Sias Reyneke, Des Lindberg en Mynie Grové, Hennie Aucamp en Stephan Bouwer wat raad en koers aan die nuwe beweging help gee het.

By sy eie huis naby die dieretuin in Pretoria is daar Vrydagaande spontane musiekaande gehou. Mense soos Koos du Plessis, Coenie de Villiers en Lucas Maree het kom saamspeel en Margaretastraat 28 het wyd bekend geword.

As hy vandag terugkyk, is Du Toit filosofies: “Pogings om die gehalte van musiek te verbeter, is altyd tydelik.”

Dit was so met die musiek-en-liriekbeweging, en later weer so met die beste van die alternatiewe musiek.

“Koos du Plessis het in baie opsigte vergeefs geleef,” verklaar Du Toit.

“Hy het so ’n verskil gemaak aan die gehalte van musiek.”

Maar dit was tydelik.

Praat hy oor die hoofstroom-musiek, meen hy dit is inhoudloos.

“Die grootste treffers dra maar min gehalte. Die ouens gebruik swak Afrikaans in groot treffers – maar ek noem geen voorbeelde nie!”

Vir Du Toit was die ideaal al vroeg daar om van sy musiek ’n loopbaan te maak. Hy het hom in die regte bekwaam het en sy klerkskap deurloop, maar musiek het geroep.

Op ’n dag het hy uit sy werk by die staatsprokureur bedank. Tien dae later het hy die aanbod gekry om as kultuurbeampte by Tukkies te gaan werk.

“Dit was ’n bestiering,” sê hy, ’n geleentheid waarvoor hy lank gebid het.

In sy sewe jaar daar het hy onder meer drie musiekblyspele geskryf: Loeloeraai, Gansdans en RIP.

Daarna het hy nog ’n jaar by Truk gewerk voordat hy voltyds vryskutmusikant geword het.

Om so ’n lewe te maak, sê hy, moet ’n mens “roekeloos en gelowig wees”.

Vir hom was dit ’n “absoluut doelbewuste keuse” om hom nie op die kommersiële mark toe te spits nie.

“As ek dit moes doen, sou ek lankal opgehou het. Ek sou geen behae daarin gehad het nie.”

Praat ’n mens van musiek wat nie op die kommersiële mark gerig is nie, kan jy maar net dink aan sy “ ’n Liedjie vir jou” wat destyds as enkelsnit uitgereik is, maar waarvan daar amptelik niks verkoop het nie. Hy het nie ’n sent daarvoor gekry nie.

Maar dat dit reeds in Duits, Chinees en Spaans vertaal is, getuig tog van die gehalte daarvan.

Juis omdat hy nie vir die kommersiële mark gewerk het nie, het Jannie sy gastehuis begin om die pot aan die kook te hou.

Die ironie, sê hy, is dat die musiek in die moeilike paar jaar wat verby is, die gastehuis aan die gang moes hou.

Op sy lang musiekpad was daar ’n paar hoogtepunte.

Een daarvan was sy kennismaking met Nederlandse musiek, destyds nog saam met die Ad Libitum-koor in Nederland. Daar het hy vir Herman van Veen ontmoet. “Sy musiek het my uitgeboul. As daai ouens ’n lied verwerk, is dit nie met ’n resep nie.”

In Afrikaanse musiek was die resep duidelik: tromme, kitaar en baskitaar, klawerbord en “girlie voices”. Daarby kon jy enige woorde hê, maar jy mag nie meer as vier akkoorde gebruik het nie.

Die Nederlanders het uit hul ryk musiekskat geput, van klassieke musiek tot die musiek van Middeleeuse troebadoere – enigiets wat die liedjie kon laat werk.

Hy het ook die musiek van Jules de Corte leer ken.

Dit het ’n belangrike deel van sy loopbaan geword om dié musiekskat aan Afrikaanse mense bekend te stel.

Jacques Brel se “Madelene” het die bekendste hiervan geword, maar De Kleine Man was ’n vertoning en album wat grense verskuif het.

Wat daardie wêreld help ontsluit het, was Christa Steyn se “ongelooflike oor en klaviervermoë”.

Oor dié musiekvennoot met wie hy 25 jaar lank saamgewerk het, kan Du Toit nie uitgepraat raak nie.

Sy kon die een dag ’n lied hoor en die volgende oggend sou sy dit sinvol op die klavier kon begelei.

In Nederland wou mense soms verbaas weet waar het hulle die bladmusiek gekry van liedjies hulle saam gedoen het. Dan was dit Christa wat dit gehoor het en self uitgewerk het hoe om dit te speel.

Die vennootskap tussen Jannie en Tannie, soos hul een vertoning genoem is, is deur Christa se dood aan kanker beëindig – iets waaroor die seer diep lê.

Maar die lewe gaan voort Jannie du Toit woeker nog op talle musiekfronte.

Onderweg, sy vertoning wat vier dekades in die musiekbedryf vier, rol steeds voort. Einde vanjaar wil hy Nederland en België toe daarmee.

In Grys Areas verken hy saam met die sopraan Renette Bouwer, die pianis Clinton Zerf en die tjellis Susan Mouton die raakpunte tussen kunslied en kleinkuns.

Terwyl hy tokkelend vir foto’s poseer, vertel hy met verwondering hoe hy met dié vertoning nog nuwe moontlikhede met die kitaar ontdek het. Nou, op 61, met hoeveel dekades van kitaarspeel agter hom.

Hy en Lochner de Kock hou as die Cordon Broers saam ’n “Kossêrt”.

Sy groot droom is om volgende jaar saam met die blinde pianis Bert van den Brink deur Nederland te toer met ’n program van Jules de Corte se musiek. En dan, sê Jannie du Toit, wil hy aanhou sing solank hy kan. Goeie musiek. Omdat dit vir hom so lekker is.



  • spotprent

    Spotprent 17 April 2014

  • aktueel

    Cosatu-skikking verkiesingsfoefie

  • hoofartikels

    ANC flous niemand met gesloer

  • Beeld se voorblad vir Donderdag, 16 April 2014

  • rubrieke

    Ek dank die God van Pase

  • rubrieke

    Dié kolommekleinskrif suigmy in maalkolk

  • briewe

    Stem Nee-veldtog: Ganôg es ganôg

  • rubrieke

    Kies jy BP of kies jy liewer GvB?

  • briewe

    Loftus dalk net op ’n dag dolleeg

  • briewe

    Stembriewe moet dalk gewysig word

  • briewe

    Ál meer boere aan moord uitgelewer

  • Wat sê jy?

  • So sê Beeld-lesers op Facebook en Twitter

  • sielsgoed

    Goeie Nuus

  • sielsgoed

    Uit die Woord

  • briewe

    Dit is die groter prentjie wat tel

  • briewe

    Onthou wie die skurk in die verhaal is

  • spotprent

    Spotprent 16 April 2014

  • aktueel

    Vurk in die pad is hier

  • hoofartikels

    Stem is te belangrik om te bederf

  • voorblad

    Beeld se voorblad vir Woendag, 16 April 2014

  • rubrieke

    Wilhelm Jordaan: Afsku, want ek doen mee aan Oscar-‘show’

  • rubrieke

    Jaco Strydom: Kerke moet tot bekering kom

  • briewe

    Bedorwe stem is werklik ’n vrot keuse

  • briewe

    Eers verafgod en nou verskeur

  • briewe

    Nel se styl van ondervra nie uniek

  • Vir wie gaan ek stem? Nugter weet!

  • briewe

    Stem tog teen die korrupte spul

  • Wat sê jy?

  • So sê Beeld-lesers op Facebook en Twitter

  • spotprent

    Spotprent 15 April 2014

  • aktueel

    Grond: Kan kiesers DA glo?

  • hoofartikels

    Staking se tol word te hoog

  • voorblad

    Beeld se voorblad vir Dinsdag, 15 April 2014

  • rubrieke

    Jonathan Jansen: Adv. Nel leer SA gevaarlike les

  • rubrieke

    Wat alle mans oor vroue moet weet

  • briewe

    Tyd vir groter duidelikheid oor regte

  • briewe

    SAUK: Waarom swyg werknemers?

  • briewe

    Só koop die ANC nou skielik stemme

  • briewe

    Inkwisisie en die Oscar-hofsaak

  • briewe

    SA howe het lankal getransformeer

  • briewe

    Regspatrone in apartheid nie só sleg

  • Wat sê jy?

  • So sê Beeld-lesers op Facebook en Twitter

  • sielsgoed

    Uit die Woord

  • sielsgoed

    Goeie Nuus

  • briewe

    Op 7 Mei sal ek in die ry gaan staan

  • voorblad

    Beeld se voorblad vir Maandag 14 April 2014

  • spotprent

    Spotprent 14 April 2014

  • Wat sê jy? Stuur ’n SMS na 45571

  • briewe

    Saterdag-Beeld is ’n wenner!

  • briewe

    Raak ontslae van Naka ‘Vrotskie’

  • hoofartikels

    Ander reëls geld in ’n strafhof

  • rubrieke

    André le Roux: Kleinlikheid oor titel wys JZ uit

  • briewe

    Viktimisasie-klag teen Nel is vreemd

  • briewe

    Moordsaak gaan oor ego’s, nie Oscar

  • briewe

    Dr. Landman, die regter sal besluit

  • rubrieke

    Blou Willem: Destyds was dit óf Nat óf Sap, Ford of Chev

  • voorblad

    Beeld se voorblad vir Saterdag 12 April 2014